توضیحات
فیپرونیل گرانول (Fipronil GR) یک حشرهکش از گروه فنیلپیرازولها (Phenylpyrazoles) است که به صورت فرمولاسیون گرانولی (Granule) تولید میشود و عمدتا برای کاربرد خاکی در کنترل آفات خاکزی در محصولات کشاورزی استفاده میشود. در این فرمولاسیون ماده مؤثره روی ذرات گرانولی قرار دارد و پس از مصرف در خاک به تدریج آزاد میشود. این ویژگی باعث میشود اثر سم پایدارتر و طولانیتر باشد و برای کنترل آفات ریشه و خاکزی بسیار مناسب باشد.
مکانیسم اثر فیپرونیل گرانول
فیپرونیل با اختلال در سیستم عصبی مرکزی حشرات عمل میکند. این ماده با مسدود کردن کانالهای کلر وابسته به گیرنده GABA در سلولهای عصبی، انتقال پیامهای عصبی را مختل میکند. در نتیجه فعالیت عصبی بیش از حد ایجاد شده و حشره دچار فلج و مرگ میشود. این حشرهکش هم از طریق تماس و هم از طریق تغذیه وارد بدن آفت میشود. فرمولاسیون گرانولی باعث میشود سم بهتدریج در خاک آزاد شده و اثر طولانیمدت در ناحیه ریشه ایجاد کند، بنابراین برای کنترل آفات خاکزی بسیار مؤثر است.
کاربردها و آفات هدف فیپرونیل گرانول
فیپرونیل گرانول بیشتر برای کنترل آفات خاکزی و ریشهخوار در محصولات زراعی مورد استفاده قرار میگیرد. از جمله آفات هدف میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- موریانهها
- تریپسها
- لارو برخی سوسکها
- آفات خاکزی غلات
- کرمهای ریشهخوار
- و کرم ساقه خوار برنج
این سم در محصولاتی مانند برنج، مو، نخیلات و سبزی وجالیز و برخی محصولات زراعی به صورت مصرف خاکی یا پخش در مزرعه استفاده میشود.
گروه مقاومت و مدیریت مقاومت
فیپرونیل در طبقهبندی کمیته اقدام مقاومت حشرات (IRAC) در گروه 2B قرار دارد که شامل مسدودکنندههای کانال کلر وابسته به GABA است. برای جلوگیری از بروز مقاومت در جمعیت آفات توصیه میشود این حشرهکش در تناوب با حشرهکشهایی با مکانیسم اثر متفاوت مصرف شود.
موارد ثبت شده در ایران (حفظ نباتات)
بر اساس فهرست سموم مجاز کشور، فیپرونیل گرانول در برخی موارد برای کنترل آفات خاکزی در محصولات کشاورزی مانند كرم ساقه خوار برنج، زنجره مو و تريپس پياز ثبت شده است و معمولا به صورت پخش گرانول در خاک یا مصرف در زمان کاشت استفاده میشود.
مزایا و محدودیتها و نکات ایمنی
مزایا:
- کارایی بالا در کنترل آفات خاکزی
- آزادسازی تدریجی ماده مؤثره در خاک
- اثر طولانیمدت در ناحیه ریشه
- نیاز کمتر به محلولپاشی
محدودیتها و نکات ایمنی:
- برای برخی حشرات مفید و موجودات آبزی میتواند خطرناک باشد
- در صورت مصرف بیش از حد ممکن است باعث آلودگی محیط زیست شود
- رعایت دز مصرف و دستورالعملهای ایمنی ضروری است
- استفاده از تجهیزات حفاظتی هنگام مصرف توصیه میشود
جمعبندی
فیپرونیل گرانول یک حشرهکش خاکمصرف از گروه فنیلپیرازولها (Phenylpyrazoles) است که با اختلال در سیستم عصبی حشرات موجب فلج و مرگ آنها میشود. فرمولاسیون گرانولی این سم باعث آزادسازی تدریجی ماده مؤثره در خاک و کنترل مؤثر آفات خاکزی در محصولات مختلف کشاورزی میشود و در صورت مصرف صحیح میتواند نقش مهمی در مدیریت آفات خاکزی داشته باشد.


علی امیری –
محصول کاربردی