توضیحات
کلتودیم (Cletodim) یک علفکش انتخابی سیستمیک است که از گروه Cyclohexanedione oxime محسوب میشود و بهویژه برای کنترل علفهای هرز گرامینهای در مزارع کشاورزی استفاده میشود. این علفکش برای کنترل علفهای هرز در کشتهای مختلف مانند کلزا، چغندرقند، سویا، پیاز و برخی گیاهان زراعی دیگر کاربرد دارد. کلتودیم بهعنوان یک علفکش سیستمیک با اثر طولانیمدت شناخته میشود که برای کنترل علفهای هرز گرامینهای مقاوم به سایر علفکشها نیز مؤثر است. کلتودیم معمولا در فرمولاسیون EC (Emulsifiable Concentrate) عرضه میشود. این علفکش بهصورت محلولپاشی بر روی گیاهان و علفهای هرز اعمال میشود.
این علفکش با مهار آنزیم Acetyl-CoA Carboxylase (ACCase) در گیاهان، فرآیند بیوسنتز اسیدهای چرب را مختل کرده و رشد گیاه را متوقف میکند. این آنزیم نقش اساسی در تولید اسیدهای چرب و غشای سلولی گیاهان دارد. بدین ترتیب، کلتودیم بهطور مؤثر موجب توقف رشد علفهای هرز گرامینهای و مرگ آنها میشود.
مکانیسم اثر کلتودیم
این علفکش با مهار آنزیم Acetyl-CoA Carboxylase (ACCase) در گیاهان موجب اختلال در تولید اسیدهای چرب ضروری برای غشای سلولی گیاهان میشود. این اختلال باعث توقف رشد و مرگ علفهای هرز گرامینهای میگردد. کلتودیم یک علفکش سیستمیک است که از طریق برگها جذب شده و به بخشهای دیگر مثل ریزومها یا ریشههای علف هرز منتقل میشود. این ویژگی موجب میشود که این علفکش بر علفهای هرز در مراحل مختلف رشد تاثیر بگذارد. کلتودیم انتخابی است و بیشتر بر علفهای هرز گرامینهای تأثیر میگذارد و بهطور معمول بر گیاهان زراعی آسیب نمیزند.
کاربردها و علفهای هرز هدف کلتودیم
کلتودیم برای کنترل علفهای هرز گرامینهای در محصولات مختلف کشاورزی استفاده میشود. این علفکش معمولا بهصورت محلولپاشی بر روی علفهای هرز اعمال میشود. برخی از کاربردهای هدف این علفکش عبارتند از:
کنترل علفهای هرز گرامینهای: کلتودیم بهویژه برای کنترل علفهای هرز گرامینهای مانند چمنهای باریکبرگ، علفهای هرز خزنده و علفهای هرز مقاوم مؤثر است.
کنترل علفهای هرز در کشتهای مختلف: این علفکش برای کنترل علفهای هرز گرامینهای در کشتهای چغندرقند، پیاز و سویا بهطور گستردهای استفاده میشود.
کنترل علفهای هرز مقاوم به دیگر علفکشها: کلتودیم در برخی موارد میتواند برای کنترل علفهای هرز مقاوم به دیگر علفکشها استفاده شود.
گروه مقاومت (HRAC) و مدیریت مقاومت
کلتودیم جز علفکشهای گروه A از جدول HRAC (Herbicide Resistance Action Committee) است. این گروه شامل علفکشهایی است که با مهار آنزیم Acetyl-CoA Carboxylase (ACCase) عمل میکنند. برای جلوگیری از ایجاد مقاومت به این علفکش، توصیه میشود که کلتودیم در برنامههای مدیریت تلفیقی علفهای هرز (IPM) استفاده شود و در تناوب با سایر علفکشها با مکانیسمهای اثر متفاوت قرار گیرد. استفاده مکرر از کلتودیم در یک فصل میتواند منجر به توسعه مقاومت در علفهای هرز شود.
موارد ثبت شده در ایران (حفظ نباتات)
در ایران، کلتودیم برای کنترل علفهای هرز گرامینهای در مزارع مختلف کشاورزی ثبت شده است. این علفکش بهویژه در مزارع چغندرقند، پیاز و سویا برای کنترل علفهای هرز گرامینهای کاربرد دارد.
از کاربردهای ثبت شده برای کلتودیم در ایران عبارتند از:
کنترل علفهای هرز گرامینهای در مزارع چغندرقند، پیاز، کلزا و سویا مؤثر است.
فرمولاسیون: EC (Emulsifiable Concentrate)
برای اطلاعات دقیقتر و اطمینان از دستورالعملهای مصرف، باید به برچسبهای ثبت رسمی در سازمان حفظ نباتات ایران مراجعه کرد.
مزایا، محدودیتها و نکات ایمنی
مزایا:
کنترل مؤثر علفهای هرز گرامینهای: کلتودیم برای کنترل علفهای هرز گرامینهای از جمله علفهای هرز مقاوم به علفکشهای دیگر بسیار مؤثر است.
اثر سیستمیک و طولانیمدت: این علفکش اثر سیستمیک دارد و از طریق برگها جذب شده و در تمام قسمتهای گیاه منتقل میشود و از رشد علفهای هرز در مدت زمان طولانی جلوگیری کند.
اثر سریع: کلتودیم اثر خود را در زمان کوتاهی نشان میدهد و از رشد بیشتر علفهای هرز جلوگیری میکند.
انتخابی بودن: این علفکش بهطور معمول به گیاهان زراعی آسیب نمیزند و تنها بر علفهای هرز گرامینهای اثر میگذارد.
محدودیتها و نکات ایمنی:
سمیت به گیاهان حساس: استفاده بیش از حد از کلتودیم یا مصرف آن در شرایط نامناسب میتواند به گیاهان زراعی آسیب وارد کند.
سمیت به آبزیان: مشابه دیگر علفکشها، کلتودیم ممکن است به آبزیان آسیب وارد کند. باید از ورود سم به منابع آبی جلوگیری شود.
رعایت دوره کارنس: طبق برچسب محصولات، فاصله زمانی از آخرین سمپاشی تا برداشت محصول باید رعایت شود تا خطرات ناشی از باقیمانده سم به حداقل برسد.
استفاده در تناوب با سموم دیگر: برای جلوگیری از مقاومت علفهای هرز، باید از مصرف مکرر این علفکش در یک فصل خودداری کرد و از برنامههای مدیریتی مناسب استفاده شود.
جمعبندی
کلتودیم یک علفکش سیستمیک مؤثر از گروه HRAC :A است که برای کنترل علفهای هرز گرامینهای در مزارع گندم، ذرت، سویا و دیگر گیاهان زراعی کاربرد دارد. این علفکش با مهار آنزیم Acetyl-CoA Carboxylase (ACCase) باعث توقف رشد و مرگ علفهای هرز گرامینهای میشود. برای استفاده مؤثر از کلتودیم، رعایت دستورالعملها و استفاده در تناوب با دیگر علفکشها جهت جلوگیری از ایجاد مقاومت ضروری است.

علی امیری –
خوب بود