تیوسیکلام هیدروژن اکسالات

توضیحات

تیوسیکلام هیدروژن اکسالات (Thiocyclam hydrogen oxalate) یک حشره‌کش از گروه نریستوکسیـن آنالوگ‌ها (Nereistoxin analogues) است که با خاصیت تماسی و گوارشی برای کنترل آفات جونده، به‌ویژه لارو پروانه‌ها، در محصولات زراعی و باغی مورد استفاده قرار می‌گیرد. به‌عنوان یکی از گزینه‌های مؤثر در کنترل آفات مقاوم به برخی گروه‌های رایج شناخته می‌شود. تیوسیکلام خاصیت سیستمیک واقعی ندارد، اما دارای اثر نفوذی (Penetration) و تا حدی ترانس‌لامینار است و می‌تواند آفات تغذیه‌کننده از بافت گیاه را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این ویژگی باعث افزایش کارایی آن در کنترل لاروهایی می‌شود که در داخل یا زیر سطح برگ فعالیت دارند. این سم معمولا در فرمولاسیون‌های SP (پودر محلول در آب) عرضه می‌شود. در ایران، تیوسیکلام در برخی محصولات برای کنترل آفات جونده ثبت شده است.

مکانیسم اثر تیوسیکلام هیدروژن اکسالات

تیوسیکلام هیدروژن اکسالات بر سیستم عصبی حشرات اثر گذاشته و با مهار انتقال پیام عصبی در محل اتصال عصب و عضله (Neuromuscular junction) عمل می‌کند. این ترکیب با اثر بر گیرنده‌های نیکوتینی استیل‌کولین (nAChRs) موجب اختلال در انتقال پیام عصبی شده و در نهایت باعث فلج و مرگ آفت می‌شود. این مکانیسم باعث ایجاد اختلال در حرکت و تغذیه لاروها شده و در نهایت منجر به توقف رشد و مرگ آن‌ها می‌گردد.

کاربردها و آفات هدف تیوسیکلام هیدروژن اکسالات

تیوسیکلام هیدروژن اکسالات عمدتا برای کنترل آفات جونده استفاده می‌شود.

آفات هدف تیوسیکلام هیدروژن اکسالات:

• لارو پروانه‌ها (Lepidoptera larvae)
• کرم ساقه‌خوار برنج
• کرم برگ‌خوار
• برخی مینوزها (Leaf miners)

محصولات هدف تیوسیکلام هیدروژن اکسالات:

• برنج: کنترل کرم ساقه‌خوار
• سبزیجات و صیفی‌جات: کنترل لاروهای برگ‌خوار
• ذرت: کنترل آفات جونده
• محصولات زراعی دیگر: کنترل لاروهای پروانه‌ای

روش مصرف تیوسیکلام هیدروژن اکسالات:

این سم به‌صورت محلول‌پاشی برگی استفاده می‌شود. در برنج ممکن است به‌صورت کاربرد در آب آبیاری نیز استفاده گردد. بهترین زمان مصرف در مراحل اولیه لاروی است، زمانی که حساسیت آفت بیشتر است.

گروه مقاومت (IRAC) و مدیریت مقاومت

تیوسیکلام هیدروژن اکسالات در طبقه‌بندی IRAC در گروه 14 (Nereistoxin analogues) قرار دارد. به‌دلیل مکانیسم اثر متفاوت، این ترکیب گزینه مناسبی برای تناوب با سایر حشره‌کش‌ها در برنامه‌های مدیریت مقاومت است.

راهبردهای مدیریت مقاومت:

• تناوب با سموم با مکانیسم متفاوت
• اجتناب از مصرف مکرر
• استفاده در مراحل حساس آفت
• رعایت دز توصیه‌شده
• استفاده در چارچوب IPM

مدیریت صحیح مصرف برای حفظ کارایی ضروری است.

موارد ثبت شده در ایران (حفظ نباتات)

بر اساس فهرست سموم مجاز کشور، تیوسیکلام هیدروژن اکسالات در برخی محصولات برای کنترل آفات جونده ثبت شده است. از موارد ثبت شده برای این آفت‌کش به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

• مگس مينوز سبز و جالیز (Liriomyza)
• بيد گوجه فرنگی (Tuta absoluta)

ویژگی‌های مصرف:

نوع کاربرد: محلول‌پاشی یا مصرف در آب آبیاری

فرمولاسیون رایج: SP

زمان مصرف: مراحل اولیه لاروی

برای تعیین دقیق دز مصرف، فاصله تا برداشت (PHI) و تعداد دفعات کاربرد، مراجعه به برچسب رسمی سم ضروری است.

مزایا، محدودیت‌ها و نکات ایمنی

مزایا:

• اثر مناسب بر لاروهای پروانه‌ای
• مناسب برای تناوب سموم
• کارایی در شرایط مرطوب
• نفوذ نسبی در بافت گیاه
• مکانیسم اثر متفاوت نسبت به بسیاری از سموم
• اثر تماسی و گوارشی
• مناسب برای مدیریت مقاومت

محدودیت‌ها و نکات ایمنی:

• اثر محدود بر حشرات بالغ
• احتمال بروز مقاومت
• سمیت برای برخی موجودات آبزی
• نیاز به زمان‌بندی دقیق

نکات ایمنی کاربرد:

• استفاده از تجهیزات حفاظت فردی
• جلوگیری از آلودگی منابع آب
• رعایت فاصله تا برداشت
• عدم مصرف بی‌رویه

در شالیزارها باید از ورود سم به منابع آبی طبیعی جلوگیری شود.

جمع‌بندی

تیوسیکلام هیدروژن اکسالات یک حشره‌کش از گروه نریستوکسیـن آنالوگ‌ها است که با اثر بر سیستم عصبی و اختلال در انتقال پیام عصبی، موجب فلج و مرگ آفات جونده می‌شود. این ترکیب به‌ویژه در کنترل لاروهای پروانه‌ای مانند کرم ساقه‌خوار برنج اهمیت دارد. به‌دلیل مکانیسم اثر متفاوت، این سم گزینه مناسبی در برنامه‌های مدیریت مقاومت محسوب می‌شود. با این حال، استفاده از آن باید هدفمند، در زمان مناسب و در چارچوب مدیریت تلفیقی آفات انجام شود تا بیشترین کارایی حاصل گردد.