توضیحات
دی کلرووس (Dichlorvos) که با نام DDVP نیز شناخته میشود، یک حشرهکش غیرسیستمیک از گروه ارگانوفسفرهها (Organophosphates) است که با خاصیت تماسی، گوارشی و بهویژه تدخینی (Fumigant action) برای کنترل طیف وسیعی از آفات مورد استفاده قرار میگیرد. این ترکیب بهدلیل فشار بخار نسبتاً بالا، قابلیت تبخیر داشته و در محیطهای بسته مانند انبارها، گلخانهها و فضاهای نگهداری محصولات کاربرد ویژهای دارد. دی کلرووس از جمله سموم سریعالاثر محسوب میشود و بهدلیل خاصیت تدخینی، میتواند بر حشرات مخفی در شکافها و فضاهای غیرقابل دسترس نیز اثر بگذارد. این ویژگی آن را به یکی از گزینههای مؤثر در کنترل آفات انباری تبدیل کرده است. این سم معمولاً در فرمولاسیونهایی مانند EC (امولسیون شونده)، نوارهای تبخیری (Vapor strips) و محلولهای آماده مصرف عرضه میشود. در ایران، کاربرد آن بیشتر در محیطهای بسته و انبارها بوده و مصرف مزرعهای آن بهدلیل سمیت بالا محدود است.
مکانیسم اثر دی کلرووس
دی کلرووس مانند سایر ارگانوفسفرهها با مهار آنزیم استیلکولیناستراز (Acetylcholinesterase) در سیستم عصبی حشرات عمل میکند. این آنزیم مسئول تجزیه ناقل عصبی استیلکولین در سیناپسها است. با مهار این آنزیم، استیلکولین در فضای سیناپسی تجمع یافته و موجب تحریک مداوم نورونها، اختلال در انتقال پیام عصبی، انقباضات غیرطبیعی، فلج و در نهایت مرگ حشره میشود. بهدلیل قابلیت تدخینی، این ترکیب میتواند از طریق سیستم تنفسی حشرات نیز وارد بدن شده و اثر خود را اعمال کند.
کاربردها و آفات هدف دی کلرووس
دی کلرووس عمدتا برای کنترل آفات در محیطهای بسته و انبارها استفاده میشود.
آفات هدف دی کلرووس:
- تریپسها
- شتهها
- حشرات انباری (مانند سوسکهای انباری و شپشهها)
- سوسکهای خانگی
- حشرات پروازی و خزنده
محصولات و محیطهای هدف دی کلرووس:
- مزارع سبزی وجالیز
- مزارع سیب زمینی
- انبارهای نگهداری غلات و محصولات کشاورزی
- گلخانهها (در شرایط خاص و با احتیاط)
روش مصرف:
- استفاده بهصورت تدخینی (نوارهای تبخیری یا بخار) در محیطهای بسته
- محلولپاشی در سطوح آلوده
- استفاده در شرایط کنترلشده با تهویه مناسب
بهدلیل سمیت بالا، استفاده از این سم در فضای باز و روی محصولات خوراکی بسیار محدود یا ممنوع است.
گروه مقاومت (IRAC) و مدیریت مقاومت
دی کلرووس در طبقهبندی IRAC در گروه 1B (مهارکنندههای استیلکولیناستراز – ارگانوفسفرهها) قرار دارد. بهدلیل استفاده طولانیمدت از این گروه، مقاومت در برخی جمعیتهای حشرات بهویژه در آفات انباری گزارش شده است.
راهبردهای مدیریت مقاومت:
- تناوب با سموم با مکانیسم اثر متفاوت
- کاهش دفعات مصرف
- استفاده در شرایط مناسب و دز توصیهشده
- ترکیب با روشهای غیرشیمیایی (مدیریت بهداشتی انبار، کنترل فیزیکی)
در مدیریت آفات انباری، استفاده تلفیقی از روشهای مختلف اهمیت زیادی دارد.
موارد ثبت شده در ایران (حفظ نباتات)
بر اساس فهرست سموم مجاز کشور، دی کلرووس عمدتا برای استفاده در مزارع محصولات کشاورزی و محصولات گلخانهای ثبت شده است.
نمونه کاربردهای ثبتشده برای دی کلرووس:
- عسلک جاليز
- سفيدبالک گلخانه
- تریپس پياز
- شته سبزی و جالیز
- طیف وسیعی از شته های سيب زمیني
ویژگیهای مصرف:
نوع کاربرد: محلولپاشی
فرمولاسیونهای رایج: EC
دوره کارنس: 3 روز
برای تعیین دقیق شرایط مصرف، دز، زمان تهویه و ایمنی، مراجعه به برچسب رسمی سم الزامی است.
مزایا، محدودیتها و نکات ایمنی
مزایا:
- قابلیت نفوذ بالا در محیط
- کارایی مناسب در کنترل آفات پنهان
- مناسب برای فضاهای بسته
- اثر سریع و قوی (Knockdown)
- خاصیت تدخینی و نفوذ به فضاهای بسته
- کارایی بالا در کنترل آفات انباری
- اثر بر طیف وسیعی از حشرات
- قابلیت استفاده در محیطهای غیرزراعی
محدودیتها و نکات ایمنی:
- سمیت بسیار بالا برای انسان و حیوانات
- خطر استنشاق بخارات
- عدم مناسب بودن برای مصرف مزرعهای
- اثر منفی بر موجودات غیرهدف
- پایداری کم اما خطر تماس بالا
نکات ایمنی کاربرد:
- استفاده فقط در محیطهای کنترلشده
- عدم حضور افراد و دام در زمان کاربرد
- تهویه کامل محیط پس از مصرف
- استفاده از ماسک و تجهیزات حفاظت فردی
- جلوگیری از تماس مستقیم با سم
- نگهداری دور از دسترس
بهدلیل سمیت بالا، این سم باید با احتیاط بسیار و تنها در موارد ضروری استفاده شود.
پادزهر: پادزهر سم دی کلرووس سولفات آتروپین، دوپام و آتروپین باپام میباشد.
جمعبندی
دی کلرووس یک حشرهکش ارگانوفسفره با اثر تماسی، گوارشی، تدخینی و نفوذی است که از طریق مهار آنزیم استیلکولیناستراز موجب اختلال در سیستم عصبی و مرگ سریع حشرات میشود. این ترکیب بهویژه در کنترل آفات انباری و حشرات در محیطهای بسته کاربرد دارد. با این حال، بهدلیل سمیت بالا و خطرات بهداشتی، مصرف آن باید محدود، کنترلشده و مطابق با دستورالعملهای ایمنی انجام شود. استفاده از روشهای جایگزین و کمخطرتر در بسیاری از موارد توصیه میشود تا خطرات برای انسان و محیط زیست کاهش یابد.

Sgstaff –
خدمات پس از فروش خوبی داشت.