دی متومورف + پیراکلواستروبین

توضیحات

دی متومورف + پیراکلواستروبین یک قارچ‌کش ترکیبی سیستمیک با اثر حفاظتی، درمانی و ضد تکثیر اسپور (antisporulant)  است که از دو ماده فعال با مکانیسم اثر متفاوت تشکیل شده است:

• پیراکلواستروبین(Pyraclostrobin):  از گروه استروبیلورین‌ها (QoI) است و با مهار تنفس قارچ‌ها از طریق بلوکه کردن انتقال الکترون در کمپلکس III زنجیره تنفسی میتوکندری باعث توقف تولید انرژی (ATP)  در سلول قارچی و مهار رشد پاتوژن می‌شود. این حالت برای کنترل بیماری بسیار موثر است و اثر حفاظتی و درمانی ایجاد می‌کند.
• دیمتومورف(Dimethomorph): از گروه ترکیبات سینامیک اسیدها است و با جلوگیری از بیوسنتز دیواره سلولی اوومیست‌ها (Oomycetes) باعث جلوگیری از توسعه، جوانه‌زنی اسپورها و عفونت‌های جدید می‌شود. این اثر محافظتی، درمانی و جلوگیری از پخش بیماری را فراهم می‌آورد، به‌ویژه در کنترل بیماری‌هایی مثل سفیدک‌های دروغی و بیماری‌های اوومیستی.

ترکیب این دو ماده فعال باعث می‌شود که قارچ‌کش طیف وسیع‌تر و اثربخشی بالاتری نسبت به کاربرد هر یک به‌ تنهایی داشته باشد و بازده کنترل بیماری‌ها افزایش یابد، ضمن اینکه ریسک انتخاب مقاومت قارچ‌ها در برابر تک‌فعاله‌ها کاهش می‌یابد.

مکانیسم اثر دی متومورف + پیراکلواستروبین

• پیراکلواستروبین: با مهار انتقال الکترون در کمپلکس III زنجیره تنفسی مانع تولید انرژی (ATP) در سلول قارچ می‌شود و رشد آن را متوقف می‌کند؛ این اثر برای کنترل بیماری‌های قارچی از قبیل لکه‌ها و پاتوژن‌های برگ‌محور بسیار مهم است.
• دیمتومورف: با جلوگیری از بیوسنتز دیواره سلولی در اوومیست‌ها جلوی توسعه، گسترش و تکثیر اسپورهای قارچی را می‌گیرد؛ این اثر خصوصا در کنترل بیماری‌های ناشی از قارچ‌های Oomycete  (مثل سفیدک‌های دروغی) اهمیت دارد.

اثر حفاظتی و درمانی همزمان: ترکیب دو ماده فعال اجازه می‌دهد که هم قبل از ورود بیماری و هم پس از آغاز علائم، اثر موثر داشته باشد.

اثر ضد تکثیر اسپور و ضد پخش بیماری: دیمتومورف با جلوگیری از جوانه‌زنی اسپور، از گسترش سریع بیماری جلوگیری می‌کند.

پوشش سیستمیک و Translaminar: نفوذ در بافت گیاه باعث می‌شود بخش‌هایی از گیاه که محلول‌پاشی مستقیم روی آن‌ها انجام نشده نیز محافظت شوند.

کاهش ریسک مقاومت قارچ‌ها: دو مکانیسم اثر متفاوت باعث می‌شود توسعه مقاومت آهسته‌تر شود و دوام کنترل افزایش یابد.

کاربردها و بیماری‌های هدف دی متومورف + پیراکلواستروبین

قارچ‌کش دی متومورف + پیراکلواستروبین برای کنترل بیماری‌های قارچی به‌ویژه اوومیستی‌ها و دیگر قارچ‌های برگ‌محور کاربرد گسترده‌ای دارد. این ترکیب معمولا به‌صورت مایع امولسیون‌پذیر (EC) فرموله می‌شود و به‌صورت محلول‌پاشی برگ استفاده می‌گردد تا پوشش یکسانی از بافت گیاه فراهم آورد.

برخی کاربردها و بیماری‌های هدف عبارت‌اند از:

• لکه موجی در سبزیجات مثل خیار و گوجه‌فرنگی: ترکیب به‌خصوص در مراحل اولیه بیماری مؤثر است و از توسعه شدید بیماری جلوگیری می‌کند.
• بیماری‌های قارچی عمومی برگ‌محور: پیراکلواستروبین با ایجاد یک پوشش حفاظتی انرژی‌گیر مانع رشد قارچ‌ها در بیماری‌های برگ‌محور شده و در محصولات زراعی و باغی مفید است.

این قارچ‌کش برای کنترل طیف وسیعی از بیماری‌های قارچی در محصولات مختلف از سبزیجات، صیفی‌جات، انگور، خیار گلخانه‌ای تا محصولات دیگر به کار می‌رود و بهترین اثر را زمانی دارد که در مراحل اولیه توسعه بیماری یا قبل از وقوع آن مصرف شود.

گروه مقاومت (FRAC) و مدیریت مقاومت

در این ترکیب، پیراکلواستروبین به‌عنوان قارچ‌کش گروه FRAC 11 (QoI inhibitors)  شناخته می‌شود و دیمتومورف معمولا در گروه قارچ‌کش‌های مخصوص Oomycetes (FRAC 40) طبقه‌بندی می‌شود. ترکیب این دو فعال با مکانیسم‌های متفاوت باعث می‌شود ریسک توسعه مقاومت قارچ‌ها کاهش یابد، به‌خصوص زمانی که این محصول در برنامه‌های مدیریت تلفیقی (IWM) و تناوب با دیگر قارچ‌کش‌ها به‌کار رود.

برای جلوگیری از انتخاب جمعیت‌های مقاوم، معمولا توصیه می‌شود که این قارچ‌کش بیش از چند نوبت متوالی در یک فصل زراعی استفاده نشود و در برنامه‌های چرخشی با قارچ‌کش‌هایی از گروه‌های دیگر قرار گیرد.

موارد ثبت شده در ایران (حفظ نباتات)

در بازار ایران نیز نمونه‌هایی از قارچ‌کش‌های حاوی ترکیب دی متومورف + پیراکلواستروبین وجود دارد. این محصولات معمولا:

• فرمولاسیون مایع امولسیون‌پذیر (EC)
• برای لكه موجی برگ گوجه فرنگی و خیار و سایر سبزیجات ثبت شده‌اند و دوره کارنس آن‌ برای گوجه فرنگی ۳ روز اعلام می‌شود.
• کاربرد معمول آن‌ها به‌صورت محلول‌پاشی برگ با دزهای مشخص است تا اثر حفاظتی و درمانی مؤثر ایجاد کند.

توجه: میزان مصرف دقیق، محصولات مجاز و دوره کارنس برای هر ترکیب باید مطابق برچسب ثبت رسمی در سازمان حفظ نباتات کشور استخراج شود و در گزارش علمی یا برنامه مدیریت بیماری درج گردد.

مزایا، محدودیت‌ها و نکات ایمنی

مزایا

• اثر پیشگیرانه، درمانی و ریشه‌کنی در برابر بیماری‌های قارچی اوومیستی و آسکومیستی
• پوشش سیستمیک و Translaminar برای محافظت بخش‌های داخلی برگ
• مؤثر در کنترل بیماری‌های برگ‌محور و جلوگیری از توسعه آن‌ها
• کاهش ریسک مقاومت نسبت به کاربرد تک‌فعاله‌ها

محدودیت‌ها و نکات ایمنی

قارچ‌کش‌ها عموما سمیت به آبزیان و محیط‌ زیست آبی دارند و باید از ورود به آب‌های سطحی جلوگیری شود.

رعایت دوره کارنس (Pre-Harvest Interval / PHI) و فاصله زمانی از آخرین سم‌پاشی تا برداشت محصول باید طبق برچسب رعایت شود.

استفاده بیش از حد یا بدون برنامه ممکن است منجر به به‌وجود آمدن مقاومت در جمعیت‌های قارچ‌ها شود مطلوب است در برنامه مدیریت تلفیقی بیماری (IWM) قرار گیرد.

جمع‌بندی

قارچ‌کش ترکیبی دی متومورف + پیراکلواستروبین یک گزینه کارآمد، سیستمیک و با طیف عملکرد وسیع برای مقابله با بیماری‌های قارچی در محصولات کشاورزی است. با ترکیب دو مکانیسم اثر متفاوت  مهار تنفس قارچ و جلوگیری از بیوسنتز دیواره سلولی  این ترکیب اثر حفاظتی، درمانی و ضد گسترش اسپور را فراهم می‌کند و برای کنترل بیماری‌هایی مثل لکه موجی و بیماری‌های برگ‌محور در محصولات مختلف مفید است. در ایران نیز نمونه‌های تجاری با این ترکیب موجود‌ اند، اما برای استفاده دقیق باید به ثبت رسمی سازمان حفظ نباتات مراجعه کرد و دستورالعمل‌های مصرف را رعایت نمود.